Alta Badia Arabba Marmolada Val di Fassa Cortina d’Ampezzo Val di Fiemme Madonna di Campiglio

Dolomity

 

Dzisiejsze Dolomity w czasach prehistorycznych były olbrzymią rafą koralową zbudowaną z muszli, koralu i szczątek morskich żyjątek. Po wypiętrzeniu 70 milionów lat temu, przez kolejne miliony lat ulegały erozji i z upływem czasu nabrały charakterystycznej dzisiaj formy, która zachwyca każdego, kto się tu znajdzie.

 

Pierwszymi turystami w Dolomitach byli geolodzy i przyrodnicy. Zafascynowani nietypowym krajobrazem gór przybywali tu w celach badawczych już w XVIII w.
Swoją nazwę góry zawdzięczają francuskiemu geologowi Déodat de Dolomieu, który choć nigdy w Dolomitach nie był, jako pierwszy, w 1791 roku zbadał skład chemiczny skały tworzącej te góry. Nową skałę nazwano na jego cześć dolomitem.

 

Dolomity nie tworzą długich pasm górskich; składają się z masywów poprzecinanych przełęczami i dolinami. Najwyższym szczytem jest Marmolada (3343 m. n.p.m.). Nazwa szczytu, wbrew temu co mogłoby się wydawać, nie ma nic wspólnego z konfiturą, a wywodzi się od ladyńskiego słowa marmoleda – tzn. błyszcząca i nawiązuje do lodowca, który zalega na szczycie od północnej strony.

Spektakularnym zjawiskiem przyrodniczym w Dolomitach jest enrosadira – proces stopniowej zmiany koloru ściany skalnej w świetle zachodzącego słońca – od żółtego, przez czerwony, po purpurę.

 

Dolomity zostały wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO w 2009 roku.

Alta Badia

 

wysoki standard obiektów noclegowych
bardzo dobra kuchnia
liczne możliwości aktywnego spędzania czasu wolnego

Region

 

Jeden z piękniejszych regionów Dolomitów, malowniczo położony u stóp masywu Gruppo di Sella, w otoczeniu dwóch parków krajobrazowych będących częścią obszaru wpisanego na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO – Puez-OdleFanes-Senes-Prags. Region obejmuje swym zasięgiem miejscowości Corvara, Colfosco, La Villa, San Cassiano, Badia i La Val, oferuje szerokie możliwości uprawiania turystyki aktywnej – latem kolarstwa górskiego, szosowego, turystyki pieszej, wspinania, a zimą narciarstwa zjazdowego.

Historia

 

Początki turystyki w regionie sięgają XVIII wieku, kiedy to zaczęto eksplorować okoliczne góry. Pierwszymi turystami byli geologowieprzyrodnicy, którzy przybywali do Corvary w celach badawczych, zafascynowani nietypowymi krajobrazami Dolomitów.

Pierwszy wyciąg w regionie, z Corvary na Col Alto, ruszył w 1938 roku. Turyści wjeżdżali na górę wielkimi saniami. Został on zastąpiony wyciągiem krzesełkowym w 1946 roku i był to pierwszy tego typu wyciąg we Włoszech. Pierwsza szkoła narciarska w regionie zaczęła działać w latach 30. XX wieku.

 

W czasie I wojny światowej Dolomity stały się areną walk między wojskami austriackimi i włoskimi. Od wiosny 1915 do jesieni 1917 roku linia frontu przebiegała przez górskie wierzchołki, a żołnierze zmuszeni byli walczyć często w skrajnie niekorzystnych, zimowych warunkach. Do dziś w wielu miejscach na górskich szlakach można spotkać ślady po umocnieniach i fortyfikacjach – wydrążone w skałach tunele, pozostałości zasieków z drutów kolczastych i stanowiska strzelnicze.

Dla upamiętnienia miejsc związanych z tymi wydarzeniami utworzono narciarski szlak Grande Guerra. Po wojnie, część Tyrolu leżącego na południe od Brennero została wcielona do Włoch, a miejscowa ludność posługująca się językiem niemieckim przymusowo italianizowana. Obecnie w regionie funkcjonują 3 języki urzędowe, nazwy miejscowości prezentowane są na tablicach drogowych w językach włoskim, niemieckim i ladyńskim. Ciekawym jest fakt, że nazwa regionu w języku włoskim brzmi Alto Adige (Górna Adyga), natomiast po niemiecku Südtirol (Południowy Tyrol).

Colfosco
Corvara

Miejscowości

 

Corvara (1568 m) i Colfosco/Kolfuschg (1645 m) – miejscowości o bogatych tradycjach turystycznych, położone u stóp majestatycznego Sassonghera (2665 m), bezpośrednio przy masywie Sella. W lecie oferują wiele możliwości korzystania ze szlaków turystycznych, które zaczynają się w miasteczkach, w zimie umożliwiają bezpośrednie połączenie z infrastrukturą karuzeli narciarskiej Sellaronda. Wyróżnia je wysoka jakość bazy noclegowej oraz bardzo dobra kuchnia serwowana w tutejszych restauracjach.

Badia (1324 m), La Villa/Stern (1433 m) i San Cassiano/St. Kassin (1537 m) – malownicze miejscowości położone w północnej części regionu, w samym centrum doliny Val Badia. Od wschodu otoczone przez masyw Fanes z parkiem krajobrazowym Fanes-Sennes-Prags, od zachodu Odle/Geisler z parkiem krajobrazowym Puez-Odle. W sezonie zimowym miejscowości są połączone wyciągami z Corvarą.

 

Miasteczka oferują wiele atrakcji sportowych i kulturalnych. W lecie z La Villa startuje maraton kolarski Maratona dles Dolomities, zimą, w grudniu, na trasie narciarskiej Gran Risa odbywają się zawody Pucharu Świata w narciarstwie alpejskim mężczyzn.

 

Miasteczka cechuje typowa ladyńska zabudowa. W La Villa zwiedzić można zamek Ciastel Colz oraz zabytkowe centrum z kościołem Santa Maria ad Stellam z 1516 roku. W miejscowości Badia warte zobaczenia są rokokowy kościół św. Leonarda oraz położony na wys. 2045 m pielgrzymkowy kościółek La Crusc. San Cassiano jest spokojną miejscowością, gdzie znajdują się bardzo dobre restauracje (odznaczone gwiazdkami Michellin), Muzeum Ladin Ursus ladinicus poświęcone szczątkom odnalezionego w jaskini Conturines prehistorycznego niedźwiedzia oraz historii Dolomitów.

Kolarstwo

Jazda na rowerze w Dolomitach to marzenie każdego kolarza. Niezapomniane wrażenia gwarantuje niezwykła przyroda, malownicze wioski, przełęcze, zapierające dech w piersiach widoki. Region Alta Badia oferuje znakomite warunki zarówno do uprawiania kolarstwa górskiego, jak i szosowego. Rozgrywany jest tutaj znany maraton kolarski Maratona dles Dolomites oraz przebiega trasa Giro d’Italia.

Kolarstwo górskie/MTB

 

Sellaronda kojarzy się nie tylko z narciarstwem, ale szerokiemu gronu osób także z MTB. Wokół masywu Sella dostępnych jest ponad 80 km szlaków rowerowych wytyczonych w przeważającej większości ścieżkami górskimi, które dostarczają wyzwań i wrażeń dla każdego kolarza. Jazda rowerem w Dolomitach to przede wszystkim serpentyny podjazdów i techniczne zjazdy, ale zarówno początkujący, jak i doświadczeni kolarze znajdą coś dla siebie. Wiele wyciągów działających w lecie oferuje możliwość przewozu roweru, więc dotarcie na wyżej położone szlaki nie będzie stanowić problemu dla tych, którzy niekoniecznie lubią długie podjazdy, a chcą spróbować swoich sił na górskich ścieżkach (wyciągami można wjechać na przełęcze – Gardena, Campolongo, Sella i Pordoi).

Wycieczkę szlakami Sellaronda można odbyć w jeden dzień, ale trasa jest rekomendowana dla dobrze jeżdżących kolarzy i wymaga przygotowania kondycyjnego. Szlak można przemierzać w dwie strony, a pokonanie go zajmuje ok. 6 godzin przy korzystaniu z wyciągów. W kierunku zgodnym ze wskazówkami zegara trasa ma długość 59 km, rowerem pokonuje się +330 m, a wyciągami +3670 m przewyższeń, natomiast w odwrotnym kierunku długość trasy to 56 km, do pokonania rowerem +1020 m, wyciągami +2400 m.
W regionie działa kilka wypożyczalni rowerów górskich, jest możliwość spróbowania jazdy na e-bike’u i fat bike’u.

 

Dla miłośników freeride’u utworzone zostały dwie strefy – Freeride PlansfraraColfosco (Passo Gardena-Colfosco) i Freeride Bike Gardenaccia.

Kolarstwo szosowe

 

Idealne warunki do jazdy na szosie w Dolomitach potwierdzają znane zawody, których areną jest właśnie Alta Badia – spektakularne podjazdy na przełęcze, niesamowite krajobrazy czynią jazdę na rowerze czystą przyjemnością.

Zawody Maratona dles Dolomites odbywają się w Alta Badia od 1987 roku. W pierwszej edycji wzięło w nich udział 166 kolarzy z Włoch, Austrii i Niemiec. W kolejnych edycja liczba uczestników rosła osiągając liczbę ponad 6 000 w połowie lat 90. Dzisiaj limit uczestników na trasie wynosi 9 000. Do wyboru są 3 trasy o różnej długości i stopniu trudności. Start wszystkich tras odbywa się w La Villa, natomiast meta jest w Corvarze. Najkrótsza trasa – Sellaronda – liczy 55 km (+/- 1780 m) i prowadzi wokół Gruppo di Sella przez cztery przełęcze – Passo Campolongo, Passo Pordoi, Passo Sella i Passo Gardena. Na średniej trasie – Medio – kolarze mają do pokonania 106 km (+/- 3130 m), pierwsza część trasy pokrywa się z krótką trasą, z Corvary jest ponowny wjazd na Passo Campolongo, a stamtąd przejazd przez Arabbę, Pieve di Livinallongo, Passo Falzarego, Passo Valparola i zjazd przez Ponterio Sare i Mur dl Giat do Corvary. Właściwa trasa maratonu liczy 138 km (+/- 4230 m), na której kolarze wjeżdżają dodatkowo na Passo Giau. Na średniej i długiej trasie do pokonania jest słynny podjazd Mur dl Giat, czyli kocia ściana – na 300-metrowym odcinku różnica wzniesień wynosi +50 m, a w najbardziej stromym miejscu nachylenie 19%.

Ważną imprezą dla kolarzy jest Sellaronda Bike Day – kolarski festiwal wokół Sellaronda. W dniu imprezy wszystkie drogi wokół masywu są zamknięte dla ruchu samochodowego od 8.30 rano do 15.30. Udział w wydarzeniu jest bezpłatny, wycieczkę można rozpocząć w dowolnej dolinie – Alta Badia, Val Gardena, Val di Fassa lub Arabba/Livinallongo. Cała trasa wokół Sellarondy liczy 53 km z różnicą wniesień +1600 m, przebiega przez cztery przełęcze – Passo Gardena, Passo Sella, Passo Pordoi, Passo Campolongo (zaleca się by trasę pokonywać w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara). Po drodze można zatrzymać się na przerwę w mijanych miejscowościach. Kolejna edycja impreza odbędzie się 23 czerwca 2018.

 

Od 2017 roku organizowany jest także Dolomites Bike Day – przejazd z Alta Badia przez przełęcze Campolongo, Falzarego i Valparola. Trasa liczy 52 km z różnicą wzniesień +1370 m. W tym dniu droga jest zamknięta dla ruchu samochodowego. Wydarzenie ma charakter towarzyski, nie są wymagane zapisy ani pobierane wpisowe. Następna edycja imprezy odbędzie się 17 czerwca 2018.

Trekking i Via Ferraty

Wszyscy miłośnicy górskich wędrówek znajdą w Alta Badia możliwość realizowania swoich pasji. Od łatwych spacerów po dolinach, przez całodniowe wycieczki w parkach Puez-OdleFanes-Senes-Braies, aż po kilkudniowe, wymagające trekkingi wysokogórskie i zdobywanie najwyższych szczytów oraz via ferraty. Do dyspozycji turystów jest ponad 400 km doskonale przygotowanych i oznakowanych szlaków na wysokości od 1200 do 3250 m. n.p.m. Dużym ułatwieniem dla turystów jest możliwość korzystania z lokalnej komunikacji i wyciągów, które dowożą w najciekawsze miejsca i w pobliża szlaków górskich.

 

Najciekawsze propozycje tras turystycznych to m.in. spacer po halach Prati dell’Armentara, wycieczki do parków Puez-OdleFanes-Senes-Braies, Sassongher, Alpe di Fanes, Monte Lagazuoi i miejsca związane z I Wojną Światową oraz trasy w masywie Sella.

 

Większość szlaków trekkingowych jest łatwa lub średnio trudna, natomiast jest w regionie kilka propozycji, które zadowolą nawet najbardziej wymagających turystów.

 

Przez park Puez-Odle prowadzi piękny, ale równocześnie wymagający szlak, doliną Antersasc, gdzie podziwiać można naturalny krajobraz i wyjątkową alpejską przyrodę.

 

Ciekawą propozycją dla osób uprawiających biegi wysokogórskie jest trasa z Corvary na Piz Boè (3152 m), najwyższy wierzchołek grupy Sella. Na trasie o długości 17,5 km do pokonania jest 1950 m pod górę. Całość trasy, tam i z powrotem, osobom o dobrej kondycji zajmuje ok. 6,5-7 godzin. Na trasie wymagane jest doświadczenie górskie, odcinkami droga prowadzi przez łańcuchy i drabinki.

 

Spośród licznych szlaków typu via ferrata dostępnych w regionie Alta Badia na uwagę zasługuje ferrata Brigada Tridentiana/Pisciadù, którą rozpoczyna się z miejscowości Colfosco. Jest to jeden z bardziej znanych szlaków tego typu w Dolomitach, a swoją popularność zawdzięcza niezwykle atrakcyjnym fragmentom, na których pokonuje się odcinki pionowych ścian w dużej ekspozycji. Pokonanie całego szlaku gwarantuje niesamowite przeżycia i możliwość podziwiania jednego z piękniejszych krajobrazów na świecie. Ferrata Brigada Tridentiana jest szlakiem trudnym i wymagającym dobrego przygotowania kondycyjnego oraz obycia ze wspinaniem. Szlak zakończony jest przewieszonym mostkiem, który stanowi dodatkową atrakcję.

 

 

Arabba Marmolada


u stóp najwyższego szczytu Dolomitów

znakomite warunki do wspinania

nieograniczone możliwości uprawiania kolarstwa górskiego

 

REGION

 

Marmolada, zwana Królową Dolomitów, jest najwyższym szczytem Dolomitów (3343 m n.p.m.). Jej nazwa wywodzi się od ladyńskiego słowa marmoleda znaczącego błyszcząca, nawiązując do mieniącej się w słońcu pokrywy lodowca Ghiacciaio della Marmolada znajdującego się od północnej strony góry. Z głównego wierzchołka, Punta di Penia, w kierunku wschodnim i zachodnim biegną dwie granie, natomiast południowe zbocze opada wysoką, 800-metrową ścianą stanowiącą jedną z najbardziej popularnych i wymagających ścian wspinaczkowych w Dolomitach.

Region jest popularnym celem turystycznym zarówno zimą, jak i latem, dzięki bardzo dobrej infrastrukturze narciarskiej oraz znakomitym warunkom do uprawiania letnich aktywności sportowych – wspinania, kolarstwa górskiego i szosowego, pieszych wędrówek. Marmolada oferuje ciekawe możliwości aktywnego spędzania wakacji zarówno dla turystów szukających spokojnego wypoczynku, jak również dla najbardziej wymagających entuzjastów sportów.

HISTORIA

 

Marmolada, podobnie jak wiele okolicznych szczytów Dolomitów, była areną starć podczas I wojny światowej. Przez masyw przechodziła linia frontu, żołnierze austriaccy stacjonowali od północnej strony w tunelach lodowca, natomiast włoscy, w skalnych urwiskach od strony południowej. Do drążenia tuneli wykorzystywano dynamit. Warunki zimowe panujące w górach nie sprzyjały prowadzeniu walk. Duże opady śniegu zimą 1916/1917 spowodowały schodzenie olbrzymich lawin – jedna z nich, która zeszła z Punta Penia na Marmoladzie zasypała cały oddział, zginęło 300 austriackich żołnierzy. W Muzeum I Wojny Światowej, które znajduje się na stacji przesiadkowej kolejki z Malga Ciapela na wierzchołek Punta di Rocca, zobaczyć można wiele eksponatów znalezionych na terenach, które odsłonił cofający się lodowiec.

MIEJSCOWOŚCI

 

Region Arabba-Marmolada leży na granicy dwóch prowincji, Trydentu-Górnej Adygi i Wenecji Euganejskiej. Arabba wchodzi w skład gminy Livinallongo del Col di Lana obejmującej swym zasięgiem tereny położone między przełęczami Pordoi, Campolongo, Falzarego, a od południa ograniczona pasmem górskim Padon, które stanowi również granicę między prowincjami.

 

Arabba, w języku ladyńskim Reba, jest popularna głównie zimą, jako znakomity resort narciarski. Miejscowość leży na wysokości 1600 m w dolinie Valle di Fodom, pomiędzy masywem Sella i grupą Marmolady. Położenie u stóp dwóch słynnych przełęczy – Passo PordoiPasso Campolongo czyni ją atrakcyjnym celem także na letnie wakacje. Miasteczko znane jest jako jedno z ważniejszych centrów turystycznych w Dolomitach.

 

Symbolem Valle di Fodom jest położony u stóp szczytu Col di Lana (2452 m) Castello di Andraz. Zamek, który niegdyś pełnił funkcje obronne i administracyjne, został wzniesiony już na początku XI wieku, kiedy region znajdował się pod panowaniem Biskupstwa Bressanone. Obecne ruiny pochodzą z XIII wieku. Lokalizacja fortecy nie była przypadkowa, gdyż przez tereny przebiegał ważny szlak handlowy – z Bressanone przez Passo delle Erbe, Val Badia i Valparola do Agordino, Belluno i Wenecji. Zamek Andraz wraz z innymi twierdzami w regionie stanowił zespół fortyfikacji kontrolujących trakt handlowy. W późniejszych czasach zamek odegrał ważną rolę przy obronie regionu przed ekspansją Republiki Weneckiej w XVI wieku oraz w czasie wojen napoleońskich, po których utracił swoje znaczenie i został opuszczony popadając w ruinę. Zniszczeń dopełniła I wojna światowa. Budowla jest obecnie częściowo odrestaurowana i udostępniona do zwiedzania. Znajduje się tam również muzeum z ciekawą ekspozycją, na zamku odbywają się różne wydarzenia kulturalne.

 

W Arabbie, jak również w sąsiednich miejscowościach Livinallongo znajduje się wiele kościółków i kaplic, które stanowią wysokiej klasy zabytki.

 

W rejon lodowca Marmolada można dostać się od północnego zachodu, drogą prowadzącą od Canazei przez Passo Fedaia lub od wschodu, drogą biegnącą doliną Val Pettorina. W dolinie położone są małe, urokliwe miejscowości i osady – kolejno przejeżdża się przez Saviner di Laste, Rocca Pietore, Col di Rocca, Sottoguda, aż do leżącej u podnóża Marmolady niewielkiej miejscowości Malga Ciapela (1450 m). Stamtąd startuje kolejka linowa na wierzchołek Punta di Rocca (3265 m), w zimie do miasteczka dochodzą trasy narciarskie. Malga Ciapela stanowi doskonały punkt wypadowy do podejmowania wszelkich aktywności w regionie, zarówno latem, jak i zimą, kiedy miejscowość połączona jest trasą narciarską i wyciągami z Arabbą, gdzie znajdują się trasy karuzeli narciarskiej Sellaronda. W okolicy znajduje się wiele szlaków narciarstwa biegowego.

 

 

KOLARSTWO

Jazda rowerem jest jednym z lepszych sposobów na poznanie jak największej ilości interesujących miejsc w Dolomitach. Region Arabby i tereny wokół Marmolady są znane jako doskonały cel dla miłośników górskiej przygody na dwóch kółkach. Trasy rowerowe znajdą tu zarówno rodziny z dziećmi i mniej wprawieni rowerzyści, jak również doświadczeni kolarze szukający w górach mocnych wrażeń. Poruszanie się po regionie, by sprawnie dotrzeć do najciekawszych szlaków ułatwiają bike busy. Aby skrócić czas, często długich i męczących podjazdów oraz zaoszczędzić siły korzysta się z działających latem wyciągów, które przystosowane są do przewozu rowerów.

Ciekawe trasy MTB w okolicy Arabba i Marmolada:

– Arabba – Castello di Andraz (33 km), trasa długa, w większości poprowadzona po drogach asfaltowych i bitych, ale fragmentami biegnie po leśnych i górskich ścieżkach, z najwyższym punktem na trasie na wysokości 1900 m, sporo podjazdów, celem wycieczki jest zamek Castello Andraz ;

– Arabba – Col d’Ornella (21 km), średniotrudna, szlak prowadzi po drogach asfaltowych, bitych i leśnych ścieżkach, najbardziej wymagająca jest pierwsza część trasy, którą stanowi 8 km podjazd na Col d’Ornella, natomiast druga część jest bardziej rekreacyjna – zjazdy i nieduży podjazd przy powrocie do Arabby;

Passo Incisa (15 km), łatwa i atrakcyjna trasa rowerowa prowadząca w części asfaltem, ale większość szlaku biegnie bitymi drogami lub ścieżkami, na trasie mija się 3 schroniska – Rifugio La Viza, Rifugio Marmotta, które znajduje się przy Passo Incisa 1995 m – najwyższym punkcie na trasie, oraz przejeżdża przez znaną przełęcz Passo Campolongo 1875 m.

Passo Pordoi (15 km), nietrudna trasa z długim, prawie 10-kilometrowym podjazdem i przewyższeniem +630 m i 6-kilometrowym łatwym zjazdem; na przełęczy Passo Pordoi 2239 m znajduje się Muzeum I Wojny Światowej (Museo della Grande Guerra)

 

Pasjonaci kolarstwa szosowego mają do dyspozycji pętlę wokół masywu Sella Ronda wraz z imponującymi przełęczami znanymi z etapów wyścigu Giro d’Italia.

Znanym wydarzeniem sportowym jest odbywający się co roku w czerwcu maraton rowerowy MTB – Südtirol Sellaronda HERO. Uważany jest za jeden z najtrudniejszych wyścigów kolarstwa górskiego w Europie. Ponad 4 tysiące zawodników ściga się na dwóch dystansach – 60 km i 87 km. W regionach, przez które prowadzi trasa maratonu wyznaczone są treningowe odcinki, które pokonuje się z wykorzystaniem wyciągów. Zorganizowane wycieczki prowadzone są przez przewodników górskich. Do wyboru są bardziej wymagające single trails, biegnące wąskimi ścieżkami, wymagające przygotowania technicznego i kondycyjnego oraz trasy rekreacyjne. Szlaki single trails to m.in. Sellatrail Gravity Tour (58 km, dookoła masywu Sella Ronda), Red Rock Enduro Tour (35 km, prowadzi przez Valle di Fodom i Passo Padon, atrakcyjny widokowo szlak z Marmoladą w tle), Rosetta Tour (60 km, bardzo atrakcyjna trasa z Falcade, przez Passo Valles, Val Veneggia, Passo Rolle i San Martino di Castrozza, przejazd przez płaskowyż Rosetta i zjazd do Agordo). Mniej wymagające wycieczki rowerowe można realizować korzystając na podjazdach z komunikacji busem lub wyciągów, a rowerem przejeżdżać przez płaskowyże i w dół. Przykładowe wycieczki to Pralongia Tour – z Arabby wjazd busem na Passo Campolongo, stamtąd rowerem przez płaskowyż Cherz i dalej wyciągiem na Piz la Villa, skąd zjeżdża się przez płaskowyż Pralongia z powrotem na Passo Campolongo lub wycieczka przez dolinę Valle di Fodom pokonując podjazdy wyciągami i czerpiąc przyjemność i radość z jazdy w dół i podziwiania pięknych widoków na całe Dolomity.

TREKKING

Gęsta sieć szlaków turystycznych wokół Arabby i w całej dolinie Valle di Livinallongo prowadzących przez tereny objęte ochroną UNESCO gwarantują niezapomniane wędrówki wśród pięknej przyrody i niesamowitych widoków. Możliwości wspaniałych wycieczek znajdą tu zarówno rodziny z małymi dziećmi, jak też wytrawni turyści wysokogórscy. Czynne latem wyciągi ułatwiają dotarcie bez wysiłku do wyżej położonych szczytów i przełęczy i kontynuowanie bardziej wymagającej wędrówki lub po prostu przebywanie wśród pięknych okoliczności przyrody. W górach funkcjonują liczne schroniska, rifugios, gdzie można odpocząć i dobrze zjeść smakując znakomitą lokalną kuchnię.

WSPINANIE I VIA FERRATY

Bliskość dwóch wspaniałych masywów górskich – SellaMarmolada – gwarantuje nieskończone możliwości doświadczania gór w całym ich majestacie. Vie ferraty dają możliwość eksplorowania gór i docierania do nawet najbardziej niedostępnych szczytów także mniej doświadczonym wspinaczom czy turystom. Oprócz dróg ubezpieczonych, w regionie Marmolady i Arabby dostępnych jest wiele klasycznych wielowyciągowych dróg wspinaczkowych, a także rejony udostępnione do sportowej wspinaczki skałkowej oraz wspinania zimowego.

 

VIa FERRATY

 

W okolicy Arabby dostępnych jest kilkanaście szlaków typu via ferrata – szlaków ubezpieczonych poprzez zastosowanie metalowych drabinek, stalowych lin, schodów, przewieszonych mostków – poprowadzonych w eksponowanym i trudnym technicznie terenie. Do najciekawszych należą drogi Cesare Piazetta prowadząca z Passo Pordoi na Piz Boe czy popularna Ferrata delle Trincee, w paśmie Padon, którą można rozpocząć z Arabby wjeżdżając kolejką na Porta Vescovo. Przy szlakach często można napotkać pozostałości po fortyfikacjach z okresu I wojny światowej – tunele wydrążone w skałach, dlatego na górskie wędrówki warto zabierać latarkę czy czołówkę.

WSPINACZKA SKAŁKOWA

 

Interesujący rejon do uprawiania sportowej wspinaczki skałkowej dostępny jest w pobliżu Castello Andraz, ok. 18 km od centrum Arabby w stronę Passo Falzarego.  Sass de Beita oferuje wspinanie w skale dolomitowej, w 6 sektorach z blisko 80 drogami o zróżnicowanym stopniu trudności – od 5a do 8a. Najwięcej jest dróg o trudnościach 6a/6b (20) oraz 7a/7b+ (27). Skały mają wystawy na wszystkie strony świata. Miejsce jest przyjazne rodzinom z dziećmi, dojście z parkingu do skał jest możliwe w kilka minut, a bloki skalne położone są wśród łąk w otoczeniu lasu. Na niektórych skałach możliwe jest także uprawianie boulderingu.

 

Sportowe wspinanie na drogach ubezpieczonych oferuje także rejon Bec de Roces znajdujący się u stóp masywu Sella. Wspinanie na tych postrzępionych wieżyczkach jest warte uwagi nie tylko ze względu na atrakcyjność wspinaczkową miejsca, ale także wspaniałą panoramę na całe Dolomity, która stąd się rozciąga. Dostępnych jest tutaj 20 dróg, od bardzo łatwych dla początkujących, po trudne i wymagające dobrej techniki i wytrzymałości. Do Bec de Roces dotrzeć można z Passo Campolongo, pieszo lub wyciągiem krzesełkowym. W okolicy znajduje się schronisko górskie i szlaki turystyczne, więc wspinanie można połączyć z krótką wędrówką i degustacją lokalnej kuchni.

WSPINANIE ZIMOWE

 

Zimą, doskonałe warunki do wspinaczki lodowej i mikstowej oferuje wąwóz SottogudaSerrai di Sottoguda – ze swoimi niezwykłymi lodospadami. Wąwóz ciągnie się u stóp Marmolady na długości ok. 2 kilometrów, pomiędzy miejscowościami Sottoguda i Malga Ciapella. Lodospady z ogromną ilością dróg o zróżnicowanej trudności są łatwo dostępne z dna wąwozu. Każdego roku, w styczniu w Serrai di Sottoguda odbywają się spotkania miłośników wspinaczki lodowej.

 

Val Di Fassa

 

w sercu Dolomitów, u stóp masywu Sella

raj dla kolarzy górskich

żywe tradycje kultury ladyńskiej

REGION

 

Położona w samym sercu Dolomitów, Val di Fassa, otoczona jest czterema wspaniałymi masywami górskimi – Sella, Marmolada, CatinaccioSassolungo. Niewątpliwie stanowi wymarzony cel na spędzenie aktywnych wakacji w otoczeniu pięknych okoliczności przyrody, która chroniona jest w parkach krajobrazowych i rezerwatach, gwarantując najlepsze warunki do wypoczynku.

W okolicy Val di Fassa funkcjonują dwa parki krajobrazowe – Paneveggio-Pale di San Martino, który obejmuje tereny Lusia-Bocche położone na południu doliny, oraz Sciliar-Catinaccio na zachodzie.

 

Świerki z lasów Paneveggio znane są z niezwykłych właściwości rezonansowych i od czasów Stadivari’ego wykorzystuje się je do konstrukcji pudeł rezonansowych instrumentów muzycznych. Od 2007 roku w regionie organizowany jest festiwal muzyczny I Suoni delle Dolomiti (Dźwięki Dolomitów) – w naturalnym otoczeniu górskich krajobrazów grane są koncerty muzyki klasycznej, jazzowej, występują także zespoły grające muzykę z różnych regionów świata.

 

 

HISTORIA

 

W starożytności większość obszaru Alp i ich podnóża na pograniczu dzisiejszych Włoch zamieszkiwane były przez ludność wywodzącą się od Retów i Celtów. Kiedy tereny te zostały podbite przez Cesarstwo Rzymskie przejęli oni częściowo łacinę i w wyniku połączenia jej z językiem używanym wcześniej powstał język retoromański. We włoskim Południowym Tyrolu, w dolinach Dolomitów ukształtowała się jego odmiana – język ladyński, który do dziś używany jest w formie kilku dialektów.

 

Obecnie w pięciu dolinach otaczających masyw Sella żyje ok. 35 tys. Ladyńczyków. Język ladyński dla większości z nich jest językiem ojczystym, którym posługują się na co dzień. W zależności od doliny nieznacznie się różni. W regionach położonych na północ od Sella ma więcej wpływów z niemieckiego – dialekt Fassan używany w Val di Fassa, Gardeneer w Val Gardena i Badiot/Mareo w Val Badia, natomiast w dolinach na południu w dialekcie dominują wpływy włoskie – Fodom używany w Livinallongo i Ampezzan w Cortina d’Ampezzo. Język jest oficjalnie uznawany przez lokalne władze, nauczany w szkołach, działa także regionalna telewizja RAI TV Ladina. Val di Fassa jest regionem w którym dziś tradycje kultury ladyńskiej są najbardziej żywe – sztuka, architektura, język, kuchnia, zwyczaje, legendy.

MIEJSCOWOŚCI

 

Miasteczka Val di Fiemme do dziś zachowały alpejski klimat, a przede wszystkim regionalną, ladyńską architekturę. Na przełomie sierpnia i września w regionie organizowany jest festiwal kultury ladyńskiej Gran Festa da d’Istà, a w czasie karnawału w całej dolinie można uczestniczyć w wielu wydarzeniach przybliżających ladyńskie zwyczaje.

 

Canazei (1460 m. n.p.m.) – obecnie jeden z najbardziej znanych alpejskich kurortów. Położone u stóp najważniejszych szczytów Dolomitów, połączone bezpośrednio z karuzelą narciarską Sella Ronda. Miasto jest gospodarzem wielu ważnych imprez sportowych, jak Sellaronda Skimarathon w zimie, czy Dolomites Skyrace (DoloMyths Run) latem. Znajduje się tu kilka cennych zabytków architektury sakralnej, jak kościoły San Floriano, Madonna della Neve, Sant’Antonio Abate, Santi Rocco e Sebastiano, a także budynek ratusza miejskiego. W sezonie letnim w Canazei odbywa się festiwal Te anter i Tobié.

 

Campitello di Fassa (1448 m. n.p.m.) – położone u stóp Col Rodella, stało się pierwszym ośrodkiem turystycznym w Val di Fassa. Z miasteczka startuje kolejka na Col Rodella, skąd jest połączenie z Sella Ronda. Miejscowość jest punktem wypadowym do wycieczek w dolinę Val Duron, która łączy Val di Fassa z Alpe di Siusi. W miasteczku warto zobaczyć zabytkowy kościół SS. Filippo e Giacomo z 1245 roku. Nieopodal centrum Campitello znajduje się dawna ladyńska osada pasterska Pian, gdzie do dziś zachowały się drewniane zabudowania.

 

Pozza di Fassa (1320 m. n.p.m.) – miasteczko położone w sercu Val di Fassa, u stóp masywu Catinaccio, z widokiem na Torri del Vajolet. Dzięki unikalnym w regionie złożom leczniczych wód siarczkowych, na terenie Pozza di Fassa powstały trzy centra termalne – Terme Dolomia Spa, QC Terme Dolomiti i Aquapark Vidor. Pozza di Fassa jest znakomitą bazą do eksploracji zarówno leżącego na północnym-wschodzie masywu Catinaccio, jak też położonej na wschodzie grupy Marmolady.

 

Vigo di Fassa (1382 m. n.p.m.) – sąsiadująca z Pozza di Fassa niewielka miejscowość; niedaleko centrum miasteczka, w San Giovani, znajduje się, warte odwiedzenia, muzeum kultury ladyńskiej, w pobliżu są także dawne ladyńskie wioski – Larzonei, Vallonga, Tamion. W Vigo znajduje się zabytkowy, romański kościółek Santa Giuliana. W sezonie letnim odbywają się tutaj degustacje lokalnej kuchni i wina w ramach wydarzenia Entorn Vich, wiele atrakcji zapewnia także muzeum ladyńskie.

 

Mazzin di Fassa (1372 m. n.p.m.) – niewielka miejscowość położona u wylotu doliny Val Udai. Mazzin stało się sławne w latach 60. dzięki odnalezionym tu w trakcie badań archeologicznych śladom po dawnych mieszkańcach regionu, Retach. Wśród odkryć znalazły się fragmenty fundamentów zamku, biżuteria z brązu i broń. W zimie miejscowość jest bardzo dobrze skomunikowana ze stacjami narciarskimi w całej dolinie, znajduje się tu wiele kilometrów tras narciarstwa biegowego, czynnych także w nocy. Latem Mazzin jest popularnym miejscem startowym wycieczek w góry, m.in. do Lago d’Antermoia w masywie Catinaccio.

Moena (1184 m. n.p.m.) – miasteczko malowniczo otoczone dwoma wspaniałymi masywami Dolomitów – CatinaccioPale di San Martino, leży pomiędzy dolinami Val di Fassa i Val di Fiemme. Zimą stanowi doskonałą bazę do poznawania pobliskich ośrodków narciarskich – Alpe Lusia, San Pellegrino, a także ośrodków w Val di Fiemme i Fassa. Z Moeny startuje znany bieg narciarski Marcialonga. W sezonie letnim miejscowość jest punktem wypadowym wielu wycieczek pieszych i rowerowych. W ciągu roku, w Moenie, odbywają się festiwale kulinarne A tavola con la Fata delle Dolomiti w zimie i Sapori d’Autunno we wrześniu. W miasteczku warto zobaczyć zabytkowe średniowieczne kościółki – San Volfango i San Vigilio oraz muzeum I Wojny Światowej.

 

Soraga (1210 m. n.p.m.) – to niewielkie miasteczko jest prawdopodobnie najstarszą miejscowością w dolinie Val di Fassa. Ze względu na swoje spokojne położenie jest idealnym miejscem na spędzenie wakacji dla rodzin z dziećmi lub osób, które pragną relaksu i spokoju z dala od turystycznego zgiełku. W sezonie zimowym Soraga jest bardzo dobrze skomunikowana ze stacjami narciarskimi w całej dolinie. Przez miejscowość przebiega trasa słynnego biegu narciarskiego Marcialonga.

KOLARSTWO

Jazda na rowerze górskim jest znakomitym sposobem na aktywny wypoczynek i poznawanie piękna Dolomitów. Przemierzanie górskich szlaków, pokonywanie wymagających podjazdów i emocjonujące zjazdy pośród bajkowej scenerii lasów, łąk, strumieni i gór dostarczają sporej dawki adrenaliny i podnoszą poziom endorfin.

 

Spośród wielu kilometrów szlaków rowerowych kolarze mają do wyboru łatwe ścieżki polecane także dla rodzin z dziećmi lub trudne i wymagające górskie szlaki, gdzie trzeba wykazać się nie tylko dobrą kondycją fizyczną, ale także opanowaniem techniki jazdy na rowerze górskim.

 

Oczywiście największym wyzwaniem jest pokonanie szlaku Sellaronda, który podobnie jak narciarze zimą, rowerzyści przemierzają z wykorzystaniem wyciągów, by zaoszczędzić czas potrzebny na podjazdy. Trasa prowadzi przez cztery słynne przełęcze Dolomitów – Sella, Pordoi, Campolongo i Gardena. Z Val di Fassa wycieczkę można rozpocząć z Canazei wyjeżdżając wyciągami Pecol lub Col dei Rossi lub z Campitello – kolejką Col Rodella. Sellaronda na rowerze można pokonywać w dwóch kierunkach – zgodnie z ruchem wskazówek zegara ma długość 58 km, a różnica wzniesień wynosi +3900 m (z czego znaczną część pokonuje się przy użyciu wyciągów, podjazdów na rowerze jest tylko +330 m), przeciwnie do ruchu wskazówek zegara trasa wnosi 55 km z różnicą wniesień +3370 m, gdzie +1020 m podjeżdża się na rowerze.

 

W regionie działa wiele wypożyczalni rowerów, latem czynne są także wyciągi przystosowane do przewozu rowerów, dzięki czemu można oszczędzić czas i siły, aby szybko dostać się na wyżej położone szlaki.

 

Dla najmłodszych entuzjastów kolarstwa górskiego działają dwa bike parki, gdzie można szkolić technikę i ćwiczyć umiejętności – Skillpark Fassabike w Canazei i Bike Park 3Esse w Soraga (wstęp na teren parków jest bezpłatny).

 

Kolarstwo górskie jest bardzo popularne w Val di Fassa, region jest gospodarzem wielu imprez, m.in.:

Val di Fassa Bike

Sellaronda Hero MTB Marathon

Sella Ronda Bike Day

MTB Superenduro

 

 

Dla wprawnych i doświadczonych rowerzystów ciekawą propozycją jest Dolomiti Lagorai Bike Grand Tour – 6-dniowy szlak przemierzający pięć dolin we wschodniej części prowincji Trentino: Val di Fassa, Val di Fiemme, Primiero-Pale di San Martino, Altopiano di Pine-Valle di Cembra i Valsugana. Do pokonania trasy wymagana jest bardzo dobra umiejętności jazdy na rowerze górskim.

TREKKING

Spacery po lesie, pośród zielonych łąk, górskie wędrówki, zdobywanie szczytów czy szlaki via ferrata – w dolinie Val di Fassa każdy, od rodzin z małymi dziećmi po doświadczonych turystów wysokogórskich, znajdzie dla siebie możliwość realizacji górskich pasji. Spośród znakowanych szlaków można wybierać między spacerowymi ścieżkami biegnącymi w dolinach i górskimi szlakami poprowadzonymi w masywach Sella, Catinaccio-RosengartenMarmolada.

 

Wędrówki można rozpoczynać z miasteczek w dolinach, przełęczy dostępnych lokalną komunikacją lub schronisk, do których można wyjechać wyciągiem. Łatwe wędrówki możliwe są nawet w wyżej położonych partiach gór.

Najlepszym punktem wypadowym do eksploracji grupy Catinaccio i masywu Marmolady są Pozza di Fassa i Vigo di Fassa, miejscowości położone w samym centrum Val di Fassa. Dzięki wyciągom, które są czynne w sezonie letnim, z obu miasteczek można łatwo dostać się na wyżej położone szlaki.

 

Z Pozza di Fassa odchodzi w kierunku wschodnim dolina Val di San Nicolo, która głęboko wcina się w pasma górskie Gruppo della Marmolada. Wraz z sąsiadującą z nią Val Monzoni, same w sobie są celem spacerów i wycieczek dla mniej doświadczonych turystów i rodzin z dziećmi, ale stanowią także punkt wypadowy dla wielu ciekawych i bardziej wymagających wycieczek m.in. w pasmo Monzoni (Cima Undici, Cima Dodici, Cima Vallaccia), Col Ombert, Buffaure.

Długą i wymagającą wycieczką jest przejście doliną Val di San Nicolo przez przełęcze Passo di San Nicolo lub Passo Pasche do doliny Val Contrin i zejście do Alba di Canazei.

Vigo di Fassa daje wiele możliwości wycieczek w Gruppo del Catinaccio/Rosengarten. Korzystając z gondolki na Ciampedie można szybko dostać się na wysokość 1998 m i stamtąd korzystać ze szlaków turystycznych w bardzo malowniczej Valle del Vajolet. Samo przejście z Ciampedie przez Rifugio Gardenaccia do Rifugio del Vajolet jest możliwe dla małych dzieci, a nawet dla rodziców, którzy korzystają z nosideł dla dzieci.

Dzięki bardzo dobrej komunikacji w dolinie Val di Fassa wycieczki można kończyć w sąsiednich miejscowościach i lokalnymi busami wracać do miejsca zakwaterowania. Ciekawą propozycją jednodniowej wycieczki jest przejście z Valle del Vajolet przez Passo Principe i Passo Antermoia do doliny Val Duran i zejście do Campitello di Fassa.

Przez region Val di Fassa przebiegają cztery etapy żółtego szlaku Via Alpina – transalpejskiego szlaku trekkingowego, który w pięciu wariantach przebiega przez 8 europejskich krajów, liczy w sumie blisko 5000 km i podzielony jest na 340 etapów. Najdłuższy wariant, czerwony, biegnie z Triestu we Włoszech do Monako. Szlak poprowadzony jest łatwymi drogami z wykorzystaniem istniejących już szlaków turystycznych.

 

Etapy Via Alpina w Val di Fassa:

etap B22: Passo Pordoi – schronisko Rifugio Contrin o długości 16 km/suma podejść +720 m; czas przejścia ok. 6 godzin

etap B23: Rifugio Contrin – Fontanazzo o długości 15 km/suma podejść +740 m; czas przejścia ok. 6 godzin

etap B24: Fontanazzo – schronisko Rifugio Antermoia o długości 9 km/suma podejść +1150 m; czas przejścia ok. 9 godzin

etap B25: Rifugio Antermoia – Rifugio Bolzano o długości 11 km/suma podejść +820 m; czas przejścia ok. 5,5 godziny

 

WSPINANIE I VIA FERRATY

VIA FERRATY

 

Pokonywanie szlaków typu via ferrata dostarcza niemałych wrażeń i jest wyzwaniem dla każdego turysty. Dzięki zamontowanej na stałe asekuracji w postaci drabinek, mostków i stalowych lin są dostępne dla osób, które nie są doświadczonymi wspinaczami, a chcieliby podjąć się bardziej wymagających wędrówek. Trud wspinaczki, często w mocno eksponowanym terenie i duży wysiłek fizyczny wynagradzane są pięknymi krajobrazami Dolomitów rozciągającymi się ze szczytów. Korzystając z lokalnej komunikacji i wyciągów można szybko dostać się w wyżej położone rejony, tak by w ciągu jednego dnia zrealizować zaplanowaną trasę i wrócić na noc do doliny. Alternatywną opcją jest nocleg w jednym ze schronisk, do którego można dostać się dzień wcześniej lub kilkudniowy trekking wysokogórski z noclegami w schroniskach.

 

Wśród najciekawszych propozycji są ferraty w masywie Catinaccio – niezbyt trudny szlak na szczyt Roda de Vael (2806 m), Via Ferrata Santner prowadząca ze schroniska Rifugio Fronza alle Coronelle przez przełęcz Santner do Rifugio Vajolet lub Rifugio Passo Principe (droga jest dość popularna wśród wspinaczy udających się na Torri de Vajolet i w sezonie często zatłoczona) i najdłuższa, wymagająca Via Ferrata Antermoia prowadząca na szczyt Catinaccio d’Antermoia (3002 m).

 

W masywie Sella na uwagę zasługuje Via Ferrata Cesare Piazetta na Piz Boe (3152 m). Szlak rozpoczyna się z Passo Pordoi, pętla tam i z powrotem liczy ok. 7,5 km,  podczas całej wycieczki pokonuje się ok. +950 m przewyższenia.

 

WSPINANIE

 

W regionie Val di Fassa jest wiele rejonów wspinaczkowych z drogami ubezpieczonymi, na 20/30-metrowych ścianach skalnych dostępne są drogi wspinaczkowe na każdym poziomie trudności. Rejony są łatwo dostępne z przełęczy i parkingów, do których można dojechać samochodem lub lokalną komunikacją, dzięki czemu wspinanie można uprawiać w formie jednodniowych wypadów w góry, bez konieczności długiego podchodzenia pod ścianę, czy noclegu w schronisku.

 

Do najciekawszych rejonów wspinaczkowych w Val di Fassa należą:

  • Citta dei Sassi/Passo Sella (2150 m. n.p.m.) – łatwo dostępny z parkingu przy wyciągach na Passo Sella rejon skał dolomitowych u podnóża Sassolungo, który powstał po wielkim obrywie jego ściany; 160 dróg17 sektorach – w większości łatwe drogi o wycenie 4 – 37 dróg, 6a-6b+ – 61 dróg, o trudnościach 6c-7a+ – 34 dróg, kilka dróg 7b-7c

 

  • Pian Schiavaneis (Cogoi)/Canazei (1900 m. n.p.m.) – łatwo dostępny rejon skałkowy między Canazei a Passo Sella, w pobliżu schronisk Rifugio Schiavaneis i Rifugio Monti Pallidi. Pięknie położony, u stóp masywu Sella. Dla wspinaczy udostępnionych jest sześć sektorów z kilkudziesięcioma drogami – Centrale z wymagającymi drogami o trudnościach 7a-8a, No Big Area – drogi o trudnościach 5c-6c+ na przewieszonej skale, Gabriel – sektor z 11 technicznymi drogami 6a-7a+, Placco – najbardziej zróżnicowany sektor, 3 drogi 5b/5c, kilka 6c/6b i kilka trudnych 7a-8a oraz L’angolo del castigoNiagara.

 

  • Val San Nicolo/Pozza di Fassa – rejon wspinaczkowy  jest łatwo dostępny z Pozza di Fassa. Val San Nicolo jest popularna wśród bardzo dobrych wspinaczy z regionu Dolomitów, gdyż są tutaj tylko trudne i bardzo trudne drogi – najłatwiejsza droga ma trudność 7a; spośród 30 dróg większość jest wyceniana na trudności 8a-8b

 

  • Falesia dei Ronchi/Moena – nieduży rejon z kilkunastoma krótkimi drogami średniotrudnymi i trudnymi, od 6a+ do 7b. Bardzo ładnie położony w wąwozie, w pobliżu Moeny (localita Ronchi, na drodze w kierunku Passo San Pellegrino). Wapienne ściany o wystawie południowej umożliwiają wspinanie od wiosny do jesieni.

 

  • Alba di Canazei – niewielki rejon wspinaczkowy polecany dla początkujących, drogi poprowadzone na dwóch blokach wulkanicznych znajdujących się zaraz za miejscowością w kierunku Marmolady; przy skałach dostępny jest parking

 

Oprócz dróg wspinaczkowych dostępnych w górach, miłośnicy wspinania mogą ćwiczyć swoje umiejętności także na sztucznej ściance, która dostępna jest w Campitello di Fassa. Obiekt oferuje 22 drogi wspinaczkowe na zewnątrz, ścianę do wspinaczki na czas, strefę boulderową i 340 m2 powierzchni wspinaczkowej wewnątrz budynku.

 

Cortina d’Ampezzo

 

światowej klasy resort turystyczny

liczne możliwości aktywnego spędzania czasu wolnego

słynne Tofany i Tre Cime di Lavaredo

REGION

 

Cortina d’Ampezzo – jeden z najbardziej znanych alpejskich kurortów, jedyny włoski resort wyróżniony przez Best of the Alps (obok takich ośrodków jak Chamonix Mont-Blanc, Davos, St. Moritz czy Grindelwald) – stowarzyszenie, które skupia najbardziej ekskluzywne resorty alpejskie wyróżniające się jakością usług, pięknem krajobrazów i zachowaniem dziedzictwa kulturalnego i naturalnego. Nazywana Królową Dolomitów, niewątpliwie zasługuje na to miano. To prawdziwy raj dla miłośników aktywnego wypoczynku – gęsta sieć szlaków turystycznych prowadzących na najpiękniejsze szczyty, pionowe ściany zachęcające do wspinania, trasy do jazdy rowerem górskim, serpentyny podjazdów do pokonania rowerem szosowym, górskie ścieżki, które stają się areną zmagań najlepszych biegaczy górskich z całego świata. Cortina d’Ampezzo daje możliwość zobaczenia i doświadczenia wszystkiego co w Dolomitach najpiękniejsze – zielonych dolin, wysokogórskich hal, pięknych lasów, jezior, strumieni i wodospadów, a co najważniejsze – najpiękniejszych widoków w Dolomitach. To tutaj znajdują się Tre Cime di Lavaredo (Drei Zinnen), które są wizytówką Dolomitów. Obszary górskie wokół Cortiny – Tofana, Col Bechei, Croda Rossa d’Ampezzo i Cristallo objęte są ochroną w ramach utworzonego tam Parku Krajobrazowego Dolomiti Ampezzane.

 

Cortina w 1956 roku była gospodarzem VII Zimowych Igrzysk Olimpijskich. Były to pierwsze igrzyska relacjonowane na żywo w telewizji i dzięki temu o tej alpejskiej miejscowości dowiedział się cały świat. W swej historii Cortina gościła ponadto 25 edycji Pucharu Świata w Narciarstwie Alpejskim Kobiet, wiele imprez narciarstwa biegowego, zawody Pucharu Świata w Snowboardzie. Dzisiaj znana jest również dla coraz większego grona amatorów biegów górskich, jako gospodarz zawodów biegowych The North Face Lavaredo Ultra Trail.

HISTORIA

 

Region Cortiny d’Ampezzo, położony w bezpiecznym otoczeniu gór, długo pozostawał obszarem rolniczym. Później rozwijało się tu leśnictwo i przemysł drzewny. Ważną rolę w rozwoju gospodarczym miasteczka odegrało położenie na szlaku komunikacyjnym z Wenecji do Innsbrucka. W połowie XIX wieku wytyczono drogi kolejowe przez Cortinę i do regionu zaczęli napływać pierwsi turyści z Wielkiej Brytani, Niemiec i Rosji. Dzięki artykułom w gazetach i przewodnikom, które opisywały piękno tutejszych gór i Cortiny, miasteczko stało się jednym z ważniejszych miejsc turystycznych w Dolomitach.

 

Podobnie jak w większości miejscowości położonych w Dolomitach, także w Cortinie, swoje piętno odcisnęła I wojna światowa. Walki między wojskami włoskimi i austriackimi toczyły się w rejonie gór otaczających miasteczko – Lagazuoi, Cinque TorriSass di Stria. Przy wielu szlakach turystycznych i trasach narciarskich znajdują się ślady działalności wojennej – tunele wydrążone w skałach, stanowiska strzelnicze, pozostałości po zasiekach i umocnieniach.

MIEJSCOWOŚCI

 

Cortina d’Ampezzo obejmuje sześć miejscowości zwanych sestieri – Alverà, Azzon, Cadin, Chiave, Cortina i Zuel. Wraz z sąsiednimi Misuriną, AuronzoSan Vito di Cadore tworzą jeden region turystyczny, zimą atrakcyjny ośrodek narciarski, latem dają nieograniczone możliwości aktywnego spędzania czasu wolnego.

 

W Cortinie znajduje się wiele sklepów, restauracji serwujących znakomitą włoską kuchnię, barów i pubów, położonych w większości przy Corso Italia, głównym deptaku w historycznym centrum miejscowości. Znaleźć tu można także sklepy z regionalnymi wyrobami rzemiosła artystycznego. Jest kilka dużych sklepów sportowych renomowanych marek. Mimo wielu punktów handlowych, centrum Cortiny zachowało atmosferę górskiego miasteczka, a w zimie znaleźć tu można doskonałą ofertę après-ski.

KOLARSTWO

Cortina d’Ampezzo jest idealnym miejscem na spędzanie wakacji na dwóch kółkach, ok. 700 km ciekawych tras znajdą tutaj amatorzy kolarstwa górskiego, szosowego, freeride’u.

 

Specjalnie dla rowerzystów przygotowano karnet Bike Pass Dolomiti SuperSummer, na podstawie którego można korzystać ze wszystkich czynnych w sezonie letnim wyciągów. Dodatkowo rowerzyści mogą skorzystać z usług lokalnych przewodników i instruktorów, dostępne są mapy ze szlakami i opisami tras oraz rowerowy bike bus.

 

Amatorzy downhillu znajdą wiele atrakcji w Bike Park na Col Druscie – trzy tory zjazdowe o zróżnicowanym stopniu trudności rozpoczynają się na wys. 1768 m i kończą na 1204 m. Dla dzieci dostępne są mini bike parkiCol Gallina i Sopiazes, gdzie mali rowerzyści mogą ćwiczyć technikę jazdy na rowerze górskim.

 

Wśród tras przygotowanych pod jazdę rowerem górskim można znaleźć zarówno łatwe trasy z niewielkim przewyższeniem, idealne na rodzinne wycieczki, jak również wymagające dobrej kondycji fizycznej i opanowania techniki, trasy górskie.

 

Kolarze szosowi także nie będą zawiedzeni. Siedem tras startujących z regionu pozwala na zwiedzenie całego regionu Dolomitów – Cortina-Dobbiaco, Comelico, Cortina-Canazei Trail, 6 Passos – 6 przełęczy, objazd Badia i Pusteria, Agordino oraz Tre Cime de Lavaredo.

TREKKING I BIEGI GÓRSKIE

BIEGI GÓRSKIE

 

Nie ma chyba wspanialszego doświadczenia dla osób, które lubią biegać po górach, niż pokonywanie kilometrów górskich ścieżek w jednych z najpiękniejszych gór świata. Duża różnorodność tras – od łagodnych leśnych ścieżek w dolinach po wymagające szlaki biegnące wysokogórskimi graniami – w niezwykłej scenerii Dolomitów daje niezapomniane przeżycia.

W regionie Cortiny d’Ampezzo organizowanych jest kilka biegów, na dystansach od 20 do 120 kilometrów. Na pewno warto być uczestnikiem tych wydarzeń, ale odwiedzając Dolomity w innym terminie można spróbować swoich sił na trasach biegów.

 

Cortina d’Ampezzo od 2007 roku jest gospodarzem międzynarodowej imprezy The North Face Lavaredo Ultra Trail, która odbywa się pod koniec czerwca. Obecnie zawodnicy mają do wyboru 3 dystanse – tytułowy bieg ultra 120 km, Cortina Trail 48 km oraz Cortina Skyrace 20 km.

 

Szczegółowe informacje o imprezach biegowych, które organizowane są w regionie Cortiny d’Ampezzo znajdują się w zakładce SPORTY.

TREKKING

 

Region Cortiny d’Ampezzo oferuje ponad 400 km malowniczych szlaków pieszych, które wiodą zielonymi dolinami, przez lasy i wzdłuż skalistych grani. Trasy prowadzą przez ciekawe przyrodniczo miejsca, jak wodospady Fanes, jaskinie przy Tofana di Rozes, alpejskie jeziora z turkusową wodą. Dodatkową atrakcją na szlakach są pozostałości po fortyfikacjach z czasów I wojny światowej. Wiele szlaków poprowadzonych jest wzdłuż starych dróg wojskowych.

Dla turystów pieszych dostępny jest karnet Hiking Pass, którzy umożliwia korzystanie ze wszystkich czynnych wyciągów w dolinie.

 

Z pośród bardzo wielu propozycji tras pieszych na uwagę zasługuje szlak Via Ferrata Giovanni Barbara w dolinie Val di Fanes, gdzie podziwiać można wspaniałe wodospady. Sam szlak nie wymaga umiejętności wspinaczkowych, jedynie przejścia skalnymi ścieżkami wzdłuż rzeki i wodospadów ubezpieczone są metalową liną poręczową. Do pokonania trasy wycieczki niezbędny jest podstawowy zestaw do via ferrat (uprząż, lonża z 2 karabinkami, kask).

WSPINANIE I VIA FERRATY

Cortina to raj dla miłośników przygody w pionowym terenie – region oferuje dużą różnorodność dróg, zarówno ubezpieczonych, poprzez zastosowanie drabinek, metalowych lin, schodków, przewieszonych mostków,  via ferrat, jak też dróg wspinaczkowych – sportowych ze stałą asekuracją oraz klasycznych dróg górskich wymagających umiejętności wspinania na własnej asekuracji.

 

Na wycieczki warto wybierać się z latarką czołową, gdyż na szlakach często można natknąć się na warte zwiedzenia tunele wydrążone w skałach, które stanowią pozostałości po fortyfikacjach z czasów I wojny światowej.

VIA FERRATY

 

W regionie Cortiny d’Ampezzo wytyczonych jest blisko 30 szlaków typu via ferrata o zróżnicowanym stopniu trudności. Dostępne są łatwe i odpowiednie dla osób początkujących, a nawet  dzieci, jak Via Ferrata Averau czy Via Ferrata Giovanni Barbara, jak również trudniejsze i bardziej wymagające w masywach Faloria i Tofane.

 

Najciekawsze szlaki via ferrata w regionie Cortina d’Ampezzo:

  • Via Ferrata Sci Club 18/Faloria – jeden z trudniejszych szlaków w regionie Cortiny, ferrata poprowadzona jest w bardzo eksponowanym terenie, trawersuje ścianę Crepe di Faloria

 

  • Via Ferrata Maria e Andrea Ferrari – Ra Bujela/Tofane – nowa, łatwa ferrata, rozpoczyna się przy górnej stacji wyciągu Pie Tofana, w pobliżu schronisk Rifugio Pomedes i Rifugio Duca d’Aosta i prowadzi po prawej stronie Torre Pomedes

 

  • Via Ferrata Scala del Minighel/Tofane – średniotrudny szlak wokół Tofana di Rozes, rozpoczyna się ze schroniska Rif. Dibona (możliwy dojazd samochodem z Passo Falzarego), z którego należy podjeść w kierunku Forcella Col dei Bos i Val Travenzanzes.

 

 

  • Via Ferrata Albino Michielli Strobel/Cristallo – średniotrudny szlak poprowadzony na zachodniej ścianie Punta Fiames z pięknym widokiem na Cortinę i dolinę Val Boite

 

  • Via Ferrata Ettore Bovero/Tofane – krótka, trudna technicznie ferrata poprowadzona południowo-zachodnim filarem na wierzchołek Col Rosa (2166 m)

 

  • Via Ferrata Averau/5 Torri – łatwy i krótki szlak rozpoczynający się w pobliżu schroniska Rifugio Averau prowadzący na szczyt Monte Averau (2649 m)

 

  • Via Ferrata Via della Pace/Furcia Rossa – długi szlak trawersujący południowo-zachodnią ścianę Furcia Rossa, na którym można oglądać pozostałości po austriackich fortyfikacjach z czasów I wojny światowej, krótka ferrata prowadzi na szczyt Furcia Rossa III, z którego rozciąga się piękny widok na masyw Tofane znajdujący się po drugiej stronie doliny Valle Travenanzes.

 

  • Via Ferrata Giovanni Barbara/Valle di Fanes – łatwy i ciekawy szlak przebiegający malowniczą doliną Val di Fanes znaną ze wspaniałych wodospadów. Odcinki via ferrata są poprowadzone przy wodospadach dla ubezpieczenia przejścia skalną ścieżką.
sporting-travel-cortina-ampezzo wspinanie

WSPINANIE

 

Na tych, którzy szukają większych wyzwań niż pokonywanie szlaków via ferrata, w regionie Cortiny d’Ampezzo czeka 850 sportowych dróg wspinaczkowych i ponad 1000 klasycznych dróg wysokogórskich.

 

Dotarcie do wielu wyżej położonych miejsc można ułatwić wykorzystując dostępną infrastrukturę – wyjeżdżając kolejkami na wysokości ok. 2000 m lub nocując w schroniskach górskich, których w regionie jest bardzo wiele. Wspinanie w Cortinie d’Ampezzo to przede wszystkim duża różnorodność wspinania, gwarancja niezwykłych widoków i niezapomniane przeżycia.

 

Jednym z ładniejszych rejonów, gdzie możliwe jest klasyczne wspinanie na wielowyciągowych drogach jest południowa ściana Tofana di Rozes (3225 m).

Popularne jest także wspinanie na Cinque Torri (2100 m), gdzie dostępne są drogi zarówno sportowe, jaki i klasyczne. Miejsce jest nierozerwalnie związane z najbardziej znanym włoskim klubem wspinaczkowym, Cortina Scoiattoli, który powołano właśnie tam w 1939 roku. Zróżnicowane stopnie trudności dróg, wystawa na wszystkie strony świata, różne długości dróg (do 150 m), umożliwiają praktykowanie różnych rodzajów wspinaczki, o każdej porze dnia, a nawet roku (w zimie możliwe jest wspinanie na południowej ścianie Torre Grande).

Do innych rejonów udostępnionych do wspinania klasycznego należą:  Falzarego, Lagazuoi, Tre Cime di Lavaredo.

WSPINANIE SPORTOWE

 

W regionie Cortiny znajduje się wiele rejonów skałkowych i ubezpieczonych dróg na ścianach górskich. Drogi dedykowane sportowemu wspinaniu wyposażone są w spity i łańcuchy na stanowiskach, a ze względu na dużą popularność wspinaczki w regionie, obicie dróg jest na bieżąco wymieniane.

 

Najciekawsze rejony wspinaczkowe udostępnione do wspinania sportowego:

  • Crépe de Oucèra/Passo Giau – dwa rejony, jeden położony wyżej – alti – ponad 75 dróg w czterech sektorach o długości 15-40 m, trudności od 6a do 8a+; niższy bassi – ponad 80 dróg o długości 20-30 m, trudności od 5a do 7c, z przewagą dróg 6

 

  • Cinque Torri/Passo Falzarego – najważniejszy rejon wspinaczkowy w Cortinie, łatwo dostępny, położony na wys. 2200-2300 m, w pobliżu dwóch schronisk górskich, oferuje zarówno wspinanie na wielowyciągowych drogach na własnej asekuracji, jak też sportowego wspinania, także dla początkujących – ponad 220 dróg, trudności 3-8b

 

  • Bèco di Ajàl/Passo Giau – na rejon składa się główna dolomitowa skała Beco d’Ajal i kilka pomniejszych położonych w otoczeniu lasu świerkowego; 60 dróg wspinaczkowych w czterech sektorach, w większości przewieszone, wymagają siły i wytrzymałości, trudności 6a-8c (przeważają 7)

 

  • Crepo Longo/Faloria – przepięknie położony rejon z widokiem na Tofana di Rozes, łatwo dostępny z górnej stacji kolejki Faloria; 26 dróg łatwych i średniotrudnych – od 4a do 6c (przeważają drogi 6)

 

  • Sass di Stria/Passo Falzarego – rejon wspinaczkowy u stóp wschodniej ściany Sass di Stria (2477 m); jest tu 27 dróg, głównie łatwych, 4a-6a, z przewagą 5

 

Inne miejsca, gdzie można wspinać się sportowo to: Val Rienza, Rio Gere, Sass Dlacia, Salares, Setsas, Son Pouses.

 

W samej Cortinie znajduje się także, otwarta w 2017 roku, ścianka wspinaczkowa – nowoczesne centrum nosi imię pierwszego zdobywcy K2, pochodzącego z Cortiny d’Ampezzo, Lino Lacedelli’ego.

 

sporting travel tre cime lavaredo cortina d'ampezzo

Val di Fiemme

 

region polecany dla rodzin z dziećmi

duża sieć szlaków trekkingowych

alpejskie miasteczka Cavalese i Predazzo

REGION

 

Dolina Val di Fiemme, otoczona przez pasma górskie Lagorai, Pale di San Martino i grupę Rosengarten-Latemar, jest idealnym miejscem na spędzenie aktywnych wakacji zarówno latem, jak i zimą. Piękna przyroda, niesamowite widoki i krajobrazy, otaczające dolinę lasy, oferują wiele możliwości wypoczynku na łonie natury. W regionie wytyczono 200 km znakowanych szlaków pieszych i rowerowych, część z nich znajduje się na terenie dwóch parków krajobrazowych – Paneveggio-Pale di San MartinoMonto Corno.

Val di Fiemme znane jest z organizowanych tutaj międzynarodowych zawodów w narciarstwie biegowym Marcialonga oraz Tour de Ski, na których czterokrotną zwyciężczynią była Justyna Kowalczyk.

 

Drewno z tutejszych lasów świerkowych, dzięki jego znakomitym właściwościom rezonansowym, od dawna pozyskiwane jest do konstrukcji instrumentów muzycznych – skrzypiec i pianin. Drewno z czerwonego świerka jako pierwszy zaczął wykorzystywać Stradivari, włoski lutnik żyjący w XVII wieku, a do dzisiaj jest popularne wśród wielu producentów sprzętu muzycznego. Ścieżka przyrodnicza Bosco che suona (grający las) prowadzi przez lasy niedaleko Bellamonte.

Region wyróżnia się również stosowanymi zaawansowanymi rozwiązaniami ekologicznymi, mi.in. do ogrzewania gospodarstw domowych, przywiązuje się tu dużą uwagę do segregowania śmieci i dbania o przyrodę. Dzięki temu wakacje w regionie Val di Fiemme to gwarancja wypoczynku w otoczeniu nieskażonej natury.

sporting-travel-val-di-fiemme-trekking-wakacje-dolomity

sporting-travel-val-di-fiemme-trekking-wakacje-dolomity

 

HISTORIA

 

Na początku XII wieku na terenie Val di Fiemme powołano instytucję, której zadaniem było niezależne zarządzanie terenami leżącymi w dolinie – Magnifice Comunita della Val di Fiemme została powołana w 1111 roku przez biskupa Trydentu. Instytucja kontrolowała wykorzystanie dóbr naturalnych, zarządzała leśnictwem, rolnictwem, rybołówstwem. Przywileje Val di Fiemme skończyły się początkiem XIX wieku, jednak sama idea przetrwała do dziś i odgrywa dużą rolę w zarządzaniu gospodarką leśną, a także w zachowaniu tożsamości historycznej i kulturalnej doliny. W Cavalese można zwiedzić pałac, w którym mieściła się siedziba Magnifica Comunita, gdzie obecnie znajduje się muzeum, archiwum i galeria sztuki.

sporting-travel-val-di-fiemme-wakacje-dolomity

MIEJSCOWOŚCI

 

Cavalese – położone na wys. 1000 m n.p.m., główne miasteczko w regionie z zabytkowym centrum. Znajduje się tu wiele sklepów sprzedających lokalne wyroby rzemiosła artystycznego, sklepy sportowe, restauracje, bary. W sezonie letnim i zimowym czynne jest lodowisko i basen. Z miasteczka startuje kolejka na Alpe Cermis – w lecie punkt wypadowy wycieczek w paśmie Lagorai, w zimie ośrodek narciarski. W miasteczku warto zobaczyć 30-metrowy wodospad Cascate di Cavalese i olbrzymi 200-letni świerk, zwany Pezo del Gazolin, który w obwodzie mierzy 5 metrów. Niedaleko centrum znajduje się Parco della Pieve z wartym odwiedzenia kościółkiem Santa Maria Assunta (datowanym na XII wiek, później przebudowywanym) oraz sanktuarium Sette Dolori della Beata Vergine Maria z XIX wieku.

Predazzo – położone na wys. 1000 m n.p.m., nieduże miasteczko, ale najbardziej zaludnione w regionie. Znajduje się tutaj Muzuem Geologiczne Dolomitów, które prezentuje historię formowania gór. Predazzo nazywane jest ogrodem geologicznym, gdyż w okolicy miasteczka znajduje się największe skupisko formacji geologicznych na świecie. Podążając wzdłuż ścieżki przyrodniczej Doss Capel, między Passo Feudo a Alpe di Pampeago można podziwiać skamieniałości triasowe – muszle i rozgwiazdy oraz pozostałości po erupcjach wulkanu, które miały miejsce ponad 200 mln lat temu – zastygnięta lawa i pył wulkaniczny.

KOLARSTWO

Val di Fiemme oferuje warunki zarówno do rekreacyjnej, jak i sportowej jazdy na rowerze. W regionie wytycznych jest ponad 300 kilometrów szlaków rowerowych, dzięki którym, oprócz górskiej przyrody odkrywać można kulturę, tradycje i historię.

 

Są tu nieograniczone możliwości realizowania pasji jazdy na dwóch kółkach – duża liczba mało uczęszczanych przez samochody dróg przebiegających przez wioski, szerokie trakty leśne oraz poprowadzone powyżej poziomu lasu stare drogi wojskowe, ścieżki górskie i single tracki, z których rozciągają się piękne widoki na Dolomity.

Rekreacyjni rowerzyści spędzą niezapomniane chwile przejeżdżając przez urokliwe alpejskie wioski i podziwiając widoki z rowerowego siodełka, szukający mocnych wrażeń, sprawniejsi kolarze, zmierzą się z najbardziej wymagającymi podjazdami i emocjonującymi zjazdami.

Ciekawe wycieczki rowerowe można realizować z każdego miejsca w dolinie, w formie pętli lub rozpoczynając w jednym punkcie, kończąc w innym i korzystać z lokalnej komunikacji. Dla wygody turystów w regionie funkcjonuje wiele udogodnień, jak wypożyczalnie sprzętu, instruktorzy i przewodnicy, działają wyciągi przystosowane do wwożenia rowerów, bike busy oraz hotele z ofertą skierowaną do rowerzystów.

 

TREKKING I BIEGI GÓRSKIE

BIEGI GÓRSKIE

 

Dolina Val di Fiemme stanowi interesujący kierunek dla osób, które lubią górskie szlaki pokonywać biegowo. Odbywają się tutaj impreza biegowa Stava Mountain Race. Zawody mają bazę w Tesero, miejscowości położonej na zbiegu dwóch dolin, Fiemme i Stava. Do wyboru są dwa dystanse – 25-kilometrowy bieg główny z przewyższeniem +1750 m i Verticale del Cornon – bieg z Tesero na Monte Cronon o długości 5 km i +1000 m podejściem w górę. Impreza odbywa się początkiem lipca.

TREKKING

 

Val di Fiemme to raj dla miłośników górskich wędrówek. Trekking przez otaczające dolinę pasma górskie – Lagorai, Pale di San MartinoRosengarten-Latemar – to gwarancja bardzo dobrze zachowanej alpejskiej przyrody i fauny, zapierające dech w piersiach widoki na większość szczytów Dolomitów, malownicze jeziorka, możliwość obserwowania dzikich zwierząt, jak świstaki czy orły, które mają tu swój dom. Przy szlakach funkcjonuje wiele schronisk górskich oferujących regionalną kuchnię.

 

Alpe Cermis położone na wys. 2230 m w paśmie Lagorai stanowi łatwy cel dla każdego turysty, gdyż z Cavalese można tu dotrzeć kolejką i wyciągami, które są czynne także latem. Jest to punkt wypadowy do eksploracji całego pasma, a zimą popularny ośrodek narciarski. Na stacji pośredniej kolejki, Doss del Laresi znajduje się Cermislandia – park rozrywki dla dzieci. Ze szczytu, Paion, rozciągają się przepiękne panoramy na bliższe i dalsze pasma górskie i doliny – Latemar, Catinaccio, Sasso Piatto, Sassolungo, Masyw Sella, południową ścianę Marmolady, Pale di San Martino, a także położone dużo dalej Dolomity Brenta, Cevedale i Ortles.

 

Na szlaki parku Paneveggio-Pale di San Martino wyruszyć można już z Bellamonte, niewielkiej miejscowości niedaleko Predazzo położonej u stóp łańcucha Lagorai. Miejscowość jest także punktem wypadowym dla wycieczek na najwyższy szczyt w paśmie Lagorai – Cima di Cece (2754 m). W sąsiedniej wiosce Paneveggio znajduje się centrum informacyjne parku z ciekawymi ekspozycjami, rezerwat łosi, ścieżki przyrodnicze, gdzie ciekawostką są dwa mosty nad wąwozem i rzeką Travignolo – jeden przewieszony, drugi z elementami szklanymi, przez który można oglądać dno wąwozu. Niedaleko wioski, w lesie, na wysokości 1838 m n.p.m. znajduje się il Forte Dossaccio – fort wojskowy wybudowany przez armię austro-węgierską pod koniec XIX wieku, jako element systemu fortyfikacji w regionie Val di Fiemme i Fassa. W czasie I wojny światowej fort został rozbrojony, a wszystkie działa zostały przeniesione w góry, gdzie toczyły się walki.

 

Nieco dalej w głąb doliny położona jest Passo Rolle, jedna z najbardziej malowniczych przełęczy w Dolomitach, rozdzielająca pasma górskie Lagorai i Pale di San Martino. Prowadzi z niej wiele ciekawych tras, np. do urokliwych jeziorek Laghetti di Calbricon położonych na wysokości 1920 m n.p.m. Szlak nie jest wymagający, a dodatkową atrakcją jest to, że przebiega przez las świerkowy, ten sam, z którego pozyskiwane jest drewno do budowy instrumentów muzycznych.

 

 

Innym punktem wypadowym jest przełęcz i płaskowyż Passo Lavazé położone ok. 10 km od Cavalese. Jedną z ciekawszych, ale też wymagających tras pieszych, które można odbyć w tym rejonie to całodniowa wycieczka w paśmie Dorsale degli Oclini na Corno Nero (2439 m) i Corno Bianco (2317 m), którą rozpoczyna się z Passo Oclini, ok. 3,5 km od Passo Lavaze. Ze szczytu Corno Nero rozciąga się panorama na Lagorai i Latemar, natomiast z Corno Bianco można zobaczyć kanion Bletterbach.

 

Niewątpliwą ciekawostką jest wędrówka kanionem Bletterbach (w pobliżu Aldino, ok. 20 km od Cavalese), gdzie zobaczyć można odsłonięte warstwy geologiczne skały ze skamieniałościami pochodzącymi sprzed 250 milionów lat, z okresu triasu, jury i kredy. Obszar należy do terenów Dolomitów objętych ochroną UNESCO.

 

sporting-travel-val-di-fiemme-dolomity-wakacje

Madonna di Campiglio

 

światowej klasy resort turystyczny

malownicze położeniu u stóp Dolomitów Brenta

doskonałe warunki do wycieczek górskich pieszych i rowerowych

 

REGION

 

Val RendenaMadonną di Campiglio i sąsiadującym Pinzolo oraz innymi mniejszymi miejscowościami położonymi nad rzeką Sarca oferują wymarzone warunki do spędzenia aktywnych wakacji w Alpach. Dolina od wschodu otoczona jest masywem Dolomitów Brenta, z górującym nad Madonną najwyższym szczytem Cima Tosa (3173 m), natomiast od zachodu  wznoszą się ośnieżone szczyty i lodowce grupy górskiej Adamello-Presanella wraz Cima Presanella (3558 m).

 

 

Tereny leżą na terenie parku krajobrazowego Adamello Brenta, największym obszarze chronionym w prowincji Trentino. Park charakteryzuje się dwoma skrajnie różniącymi się krajobrazami: Dolomity Brenta to przede wszystkim wyróżniający się masyw dolomitowej skały osadowej z postrzępionymi graniami, wieżyczkami i basztami skalnymi, praktycznie bez powierzchniowych źródeł wody oraz Adamello-Presanella z lodowcami, granitowymi ścianami oraz licznymi rzekami, jeziorkami i wspaniałymi wodospadami.

 

Spędzanie czasu pośród niezwykłych okoliczności otaczającej przyrody – zielonych łąk, lasów, jezior polodowcowych, górskich strumieni, wodospadów, zapewni niezapomniane wrażenia i pozwoli na pełen relaks i wypoczynek. Góry i lasy Adamello Brenta zamieszkiwane są przez liczne gatunki zwierząt, takich jak niedźwiedzie brunatne (które są symbolem parku, wł. orso bruno), kozice, łosie, koziorożce, świstaki, orły, które często spotkać można na szlakach turystycznych.

madonna di campiglio - dolomity - brenta - sporting travel - wakacje

Historia

 

Tereny doliny Val Rendena zamieszkiwane były od czasów prehistorycznych, ślady osadnictwa z epoki brązu potwierdzają grodziska (castellieri) znajdujące się w Massimeno, Giustion, Pelugo i Verdesina. W późniejszych okresach osiedliły się tu ludy celtyckie i retyckie, następnie tereny Dolomitów zostały podbite i włączone do Cesarstwa Rzymskiego. Na początku V wieku do Val Rendena przybył św. Wirgiliusz (San Vigilio), by ewangelizować tamtejszą ludność oddaną kultowi starożytnych bogów.

 

Według ustnych podań, w VIII wieku w drodze z Bergamo do Trento przez Val Rendena przechodził wraz ze swoim wojskiem cesarz Karol Wielki. Potwierdzeniem tych wydarzeń są freski z XVI-wiecznego kościółka Santo Stefano w Carisolo i nazwa Campo Carlo Magno, osady na przełęczy, dziś znajdującej się w obrębie administracyjnym Madonna di Campiglio.

Nie bez znaczenia dla rozwoju regionu w epoce średniowiecza było podleganie pod administrację Biskupstwa Trydentu powołanego w 1027 roku oraz położenie na granicy wpływów Lombardii i Wenecji. Przyczyniło się to utrzymywania stałych kontaktów ekonomicznych z innymi regionami położonymi na Nizinie Padańskiej. W XV wieku w Pinzolo i okolicznych miejscowościach działali artyści z rodziny Baschenis, którzy tworzyli freski w miejscowych kościołach. Najważniejszym dziełem, które dziś można zobaczyć w romańsko-gotyckim kościółku San VigilioPinzolo jest fresk przedstawiający taniec śmierci wykonany przez Simone Baschenis.

 

W XVII wieku dolinę nawiedziły zarazy, które spowodowały śmierć znacznej części populacji i przyczyniły się do zubożenia społeczeństwa. Większa część mieszkańców musiała wyemigrować, by zapewnić byt swoim rodzinom. Od początku XIX wieku w regionie zaczęto produkować kiełbasy, a zwłaszcza salam da l’ai (salami czosnkowe), które sprzedawane było w większych miastach regionu w okresie od listopada do wiosny. W pozostałych miesiącach roku mieszkańcy regionu prowadzili gospodarkę rolniczą i hodowlę zwierząt. Duża fala emigracji nastąpiła początkiem XX wieku, kiedy to wyspecjalizowani rzemieślnicy – młynarze, tracze, wędliniarze wyjechali w poszukiwaniu pracy do krajów europejskich, Stanów Zjednoczonych, Argentyny, Kanady.

 

Ostatnie wydarzenia, które zapisały się w historii regionu miały miejsce w czasie I wojny światowej. Przez region przechodził front włosko-austriacki, a walki prowadzone w rejonach lodowców Adamello na wysokości ponad 3 000 m n.p.m. zyskały miano białej wojny (wł. guerra bianca).

Początek działalności turystycznej w regionie miał miejsce w połowie XIX wieku, kiedy pierwsi wspinacze zdobywali najwyższe szczyty i pokonywali trawers Adamello-PresanellaDolomitów Brenta. W 1864 roku Julius von Payer, wspinacz i geograf, jako pierwszy zdobył szczyt Cima Adamello, Corno BiancoCorno di Cavento. W trakcie eksploracji gór dokonał aktualizacji kartografii Dolomitów Brenta. W 1872 roku wieku z inicjatywy Nepomuceno Bolognini i Prospero Marchetti w Pinzolo powstała La Societa degli Alpinisti Tridentini (SAT), której celem była budowa schronisk, wytyczanie i znakowanie szlaków, szkolenie przewodników górskich, zdobywanie szczytów oraz wydawanie publikacji i przewodników. W 1920 roku z SAT wyodrębniła się sekcja klubu wysokogórskiego – Club Alpino Italiano (CAI), natomiast w 1952 roku powołano grupę ratownictwa górskiego – Corpo Soccorso Alpino SAT.

 

MIEJSCOWOŚCI

 

Dolina licząca 20 km długości, ciągnie się od południa, z Verdesina, w kierunku północnym, aż do Campo Carlo Magno. Przemierzając Val Rendena można zobaczyć wioski, w których zachowała się, typowa dla regionu, dawna architektura, m.in. domy przyozdobione z zewnątrz freskami i kamienne dzwonnice – Porte di Rendena, Iavre, Dare, Vigo Rendena, Pelugo, Spiazzo, Borzago, Bocenago, Carderzone, Giustino, Pinzolo, Sant’Antonio di Mavignola. Dziś najważniejszą rolę pełni Madonna di Campiglio, centrum sportów zimowych, znany na całym świecie kurort alpejski, gdzie organizowane są światowej klasy zawody. Obok Madonny ważnym miasteczkiem w dolinie jest Pinzolo.

KOLARSTWO

Tereny, gdzie można uprawiać kolarstwo górskie w regionie obejmują szlaki w grupach górskich Dolomity Brenta (z Madonna di Campiglio do Tione), Adamello-Presanella (od Tonale do Val di Sole) i ciągną się aż do Jeziora Garda. Na rowerzystów czeka ok. 1 000 km szlaków MTB. Dodatkowo w regionie funkcjonują 3 bike parkikilkanaście szlaków downhill i enduro.

 

W Brenta Bike Park w Pinzolo można spróbować prawdziwego downhillu na czterech trasach (1 łatwa, 2 średniotrudne, 1 trudna) o przewyższeniu ok. 600 m – zjazd z wysokości 2100 m na 1500 m po zróżnicowanym terenie z przeszkodami w postaci wyskoczni i mostków.

 

W sezonie letnim w regionie kursują specjalne bike-busy, którymi można przewozić rowery, zaoszczędzając czas potrzebny by dojechać do szlaku. Trasy busów biegną przez dolinę Val Rendena oraz do Dimaro (Val di Sole), Fai della Paganella, Trento i nad Jezioro Garda, do Riva del Garda.

 

Ciekawą propozycją dla osób, które szukają przygody na rowerze górskim jest Dolomiti di Brenta Bike – kilkudniowa trasa dookoła Dolomitów Brenta. Trasa wytyczona jest w dwóch wariantach – trudniejszym Expert o długości 171 km z różnicą wzniesień blisko +7700 m i łatwiejszym Country o długości 136 km i +4600 m przewyższenia. Będąc na trasie w kilku miejscach można odbić z głównego szlaku i przejechać dodatkowe pętle, które biegną przez atrakcyjne turystycznie tereny (wariant Explorer).

TREKKING

Madonna di Campiglio i Pinzolo oferują szeroką sieć szlaków pieszych wiodących przez najpiękniejsze widokowo miejsca w Dolomitach BrentaAdamello-Presanella. Trasy dostosowane są zarówno dla rodzin z małymi dziećmi, jak również dla wprawionych turystów wysokogórskich oraz biegaczy górskich.

 

Dla rodzin wyznaczono 10 ciekawych tras, które prowadzą dolinami, przez najciekawsze przyrodniczo miejsca i historyczne miejscowości z ciekawymi zabytkami.

 

Przez park poprowadzony jest szlak Via GeoAlpina, który ma na celu przybliżyć odwiedzającym georóżnorodność regionu. Szlak przebiega w czterech etapach: Passo del Tonale – Rifugio Mandrone, Rif. Mandrona – Carisolo, Carisolo – Passo del Groste, Passo del Groste – Terres.

 

Interesującą propozycją dla turystów chcących doświadczyć gór w całym ich majestacie jest szlak okrążający masyw Brenta – Dolomiti Brenta Trek. Trasa wytyczona została w dwóch wariantach – Expert dla wprawionych turystów, którzy chcą spędzić w górach kilka dni i nie schodząc do doliny spać w schroniskach oraz wersja Country dla turystów z podejściem bardziej rekreacyjnym i nastawionych na spanie z komfortowych warunkach. Trasa Expert liczy 96 km, turyści mają do pokonania w sumie +8550 m przewyższenia, średni czas pokonania trasy wynosi 43 godziny marszu i zwykle potrzeba 6 dni by nią przejść.

VIA FERRATY I WSPINANIE

W Dolomitach Brenta miłośnicy wspinania znajdą kilka szlaków typu via ferrata – ubezpieczonych za pomocą stalowych lin, drabinek, schodków, mostków, dróg wspinaczkowych, często posiadających dodatkowe ułatwienia w postaci stopni lub półek wykutych w skale. Wśród dostępnych szlaków są zarówno łatwe, kilkugodzinne wycieczki, jak również trudne, całodzienne wspinaczki. Do najbardziej atrakcyjnych należy Sentiero delle Bocchette, czyli trawers grupy Dolomiti di Brenta. Szlak podzielony jest na 4 jednodniowe odcinki, które też można przechodzić oddzielnie.

 

W masywie Brenta są też idealne warunki do wspinania, na poziomie rekreacyjnym i sportowym. Wśród najpopularniejszych dróg wspinaczkowych znajdują się PreusMaestri Alimonta na słynnej iglicy Campanile Basso, drogi na ścianie Crozzon di Brenta, droga Detassis na Cima Brenta Alta. Ciekawe wspinanie oferuje także dolina Val d’Ambiez.

 

 

Zawartość niniejszej witryny jest wartością intelektualną, wszelkie prawa do zawartych na stronie materiałów (teksty, foto, wideo i inne) są zastrzeżone i objęte prawem autorskim. Użytkownicy mogą pobierać i drukować fragmenty zawartości serwisu internetowego www.sporting.travel wyłącznie do użytku osobistego.

 

Kopiowanie i wykorzystywanie treści zawartych na stronie (całości lub części) w jakiejkolwiek formie, w innych celach niż wyżej podane, bez zgody firmy mogą stanowić naruszenie ustawodawstwa o prawie autorskim.